Na ruim 750 posts, 25.000 bezoekers en 2,5 jaar scannen hoogste tijd voor een top 10 van urban tv-programma’s. Mijn favoriete programma’s (geen films) en de meest opgezochte programma’s
Docu-fiction
Te koop: Nederland (online),ZDF 2030 Aufstand der Alten en 2070 het Verloren Land (online)
resp: Kees Brouwer (VPRO 2006), Steffen Bayer (ZDF 2007) Jos de Putter (NPS, 2006)
Docu-fiction is een populair medium om een toekomstscenario te verbeelden. Deze drie waren tot nu toe wel mijn favorieten: over resp. privatisering, vergrijzing en klimaatverandering. Andere docu-fiction gaat vaak simpelweg over de huidige stand van zaken, maar in Te Koop: Nederland wordt een denkexercitie uitgevoerd hoe het is als de hele gemeente Warmond wordt verkocht aan TCN Properties. Aufstand der Alten toont een doemscenario en tevens politieke aanklacht waarin ouderen worden weggestopt voor zo weinig mogelijk geld en waarna de ouderen in opstand komen. De nieuwe verenigde proletariërs zeg maar. Het verloren land is een tamelijk deprimerende docu-fiction, alleen al door de monoloog van Pierre Bokma, maar de animaties van ondergelopen Nederland zijn ongekend mooi. Nadeel van docu-fiction is dat het een ‘het zal allemaal wel meevallen’-gevoel oproept, maar de driedelige ZDF-documentaire had wel een zeer heftig debat tot gevolg.
Korte film
Bijlmer Odyssee (online)
Geen films in deze lijst, maar deze korte tv-film is de enige uitzondering. Vlak voor haar vertrek naar New York, waar ze een nieuw leven zal beginnen, ontmoet Penny de liefde van haar leven. Na een nacht vol passie worden de geliefden echter door het lot van elkaar gescheiden. Binnen één nacht moeten ze elkaar zien terug te vinden. De duisternis, het Bijlmer-labyrint en de tijdsdruk drijven hen bijna tot wanhoop. In deze film worden de romantische en magische ingrediënten van de klassieke Odyssee met de rauw-realistische omgeving van de Bijlmer gecombineerd, waardoor een geheel eigen realiteit ontstaat. (Cinema.nl)
Hands on urbanism
Restauratie (online) en Een betere buurt (online)
Restauratie is het format dat in Engeland (door de Engelse tak van Endemol) is ontwikkeld en uitrolt over Nederland en België. Monumenten strijden om 1 miljoen opknapgeld, en inmiddels doen in Engeland hele dorpen mee en in Nederland – op mijn verzoek 
– ook moderne monumenten. Niet dat de serie niet beter kan (iets meer diepgang en context zou niet misstaan) maar de competitie maakt het leuke tv en trekt de lokale belangengroepen eens naar een landelijk niveau. En het gaat dus over monumenten, niet over mode.
Een betere buurt is het vermelden waard, omdat het EO-jongeren de achterstandbuurt instuurde die ‘hands-on’ de situatie moesten verbeteren. Niet dat dat echt lukte, maar het zocht tegelijkertijd de pijnpunten van wijkverbetering en toonde de kwetsbaarheid van de mensen die meededen aan het spel. Een verademing ten opzichte van programma’s als ‘Landroof’ of ‘New Orleans in de polder’ waarin de eigen vooringenomenheid wordt verheerlijkt.
Zembla bouwfraude
Sjoemelen met miljoenen (online)
Regie: Oscar van der Kroon, research: Jos van Dongen, uitgezonden op 09-11-2001
Bouwfraude deel II (online)
Regie: Oscar van der Kroon, research: Jos van Dongen, uitgezonden op 15-03-2002
Afrekenen met de bouwfraude (online)
Regie: Oscar van der Kroon, research: Jos van Dongen, uitgezonden op 12-11-2006
Deze onderzoeksjournalistiek kan in dit rijtje natuurlijk niet missen: Zembla veroorzaakte een schok door de bouwwereld met de reportage waarin klokkenluider Bos de fraude uit de doeken doet. Boetes zijn uiteindelijk relatief beperkt, Bos en andere klokkenluiders geruïneerd in een caravan en bouwend Nederland ronkt rustig door, en andere onderzoeksjournalisten snappen genoeg om (nog) cynisch(er) van te worden.
Over the top
Monstermoves en Megamoves (DVD, af en toe op Discovery channel)
Windfall Films
Het eerste jaar werd de urban tv-guide nogal gedomineerd door de dagelijkse herhalingen op National Geographic en Discovery. Het gaat meestal kritiekloos over de grootste, beste, duurste, hoogste [vul maar in] Goed dat ze er zijn, vele bouwwerken zijn ook amazing! en het is geruststellende televisie: een soort Bob Ross voor architecten en stedebouwers. Het zijn programma’s Monstermoves en Megamoves, daar kan ik eindeloos naar blijven kijken, de absurditeit om een in mijn ogen onnozel gebouw half Amerika over te slepen kan mij wel bekoren en het opgebouwd cynisme na bouwfraudes en doemscenarios weer geheel compenseren.
Retrospectief
Profiel: Jan Schaefer, man van het volk (online)
samenstelling en regie: Maud Keus, uitgezonden op 15-11-2006 23.10 Ned.2
Een beetje seventies-sentiment kan mij hier aangemeten worden,deze documentaire met bijna alleen ‘historisch materiaal’ over deze bevlogen sociaal-democraat die niet kon wonen in gelul. Van banketbakker tot staatssecretaris, Profiel geeft niet alleen een helder portret van Jan Schaeffer, maar ook een tijdsbeeld van inspraak, verzet, bestuurlijke besluitvorming en huisvestingsproblematiek dat inmiddels veel verder achter ons lijkt dan het in werkelijkheid is.
—
De meest opgezochte programma’s
Wild Europe/Wild Cities (resp. DVD/VHS)
Toch altijd handig, zo’n relativering van de urban tvguide, de meest gezochte serie gaat over beestjes en andere natuur… Dit is vooral omdat er zo weinig op internet te vinden is over deze serie, ik sta bovenaan in de Google zoekterm. De serie Wild Europe onderzoekt de geografie, landschappen, fauna en flora, en de cultuur van Europa, vanaf zijn ontstaan tot vandaag. Wild Cities onderzoekt de natuur in de stad: ratten in de metro, beren in de Boekarest en spreeuwen in Rome.
Andy Goldsworthy
Andy Goldsworthy is landschapskunstenaar, met name werkzaam in Schotland. Hij maakt landart en werkt uitsluitend plaatsgebonden en met objecten die hij in de directe omgeving vindt. Mateloos populair, maar helaas zelden op tv. Er was de afgelopen jaren slechts een kort stukje in the Culture Show op 31-03-2007. Maar bekijk een clip van zijn werk hier op Youtube. Meer informatie over de bijna meditatieve film ‘River and tides’ is hier te vinden. Tip voor een Nederlandse omroep om die eens uit te zenden.
Afval is voedsel (online)
De bestseller Cradle to Cradle en de bijbehorende Tegenlicht-uitzending hebben geleid tot een Hollandse hype en een zegetocht van Michael Braungart en William McDonough. Deze Tegenlicht-uitzending doet daar verslag van deze missie met onder andere de Floriade 2012 en de groei van Almere. Geef mij maar 2012 architecten.
Dan Cruickshank’s Adventures in Architecture
BBC 2008
Populaire architectuurhistoricus racet de hele wereld over om relatief weinig te zeggen over de amazing adventures in architecture. Maar het blijven mooie plekken natuurlijk.
Prachtige beelden vanuit de helicopter van over heel de wereld onder leiding van Yann Arthus-Bertrand. Het boek is beter, want zonder commentaar. DVD hier
Geheim landschap
AVRO Panorama/Vergezichten
Tja, what’s in a name? Deze korte reportage gaat over het Nederlandse linielandschap. Het laat vier linies zien; de Staats Spaanse linies in Zeeuws Vlaanderen, de Hollandse Waterlinie, de Stelling van Amsterdam en de IJssellinie. Maar aan wie? De reportage werd maar één keer uitgezonden, en ook nog op een latere datum dan gepland en is bovendien ook niet online te bekijken. Geheel in de geest van het onderwerp dus.
